Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Bộ Nội vụ Pháp cho biết hơn 250.000 người trên khắp nước Pháp đã tham gia các cuộc biểu tình do học sinh dẫn đầu nhằm phản đối các điều kiện tồi tệ tại trường học vào hôm qua. Ban tổ chức tuyên bố rằng số lượng người tham gia lên tới 450.000 người. Một số người biểu tình thậm chí còn đụng độ với cảnh sát. Hàng trăm người biểu tình và cảnh sát đã bị thương, trong khi hơn 5.000 người bị bắt giữ kể từ khi đợt biểu tình bắt đầu vào tháng trước. Thủ tướng Sébastien Lecornu đã lên án tình trạng bạo lực và đình chỉ các lớp học.
Các cuộc không kích của Nga vào thủ đô Kyiv của Ukraine khiến hai người thiệt mạng, theo thông tin từ thị trưởng thành phố Vitali Klitschko. Các thi thể được tìm thấy trong một khu gara của hợp tác xã bị phá hủy. Tối qua, Volodymyr Zelensky cảnh báo rằng Nga đang chuẩn bị một “cuộc tấn công quy mô lớn.” Tổng thống Ukraine, người đang nỗ lực kêu gọi các đồng minh châu Âu tăng cường viện trợ quân sự, cho biết lực lượng vũ trang của đất nước ông “đã sẵn sàng đáp trả trong giới hạn cho phép.”
Chỉ số S&P 500 của các công ty lớn tại Mỹ đạt mức cao kỷ lục, có thời điểm tăng 0,8% và đóng cửa ngày giao dịch với mức tăng 0,6%. Chỉ số NASDAQ tập trung vào công nghệ cũng tăng gần 0,5%. Các nhà đầu tư vẫn tiếp tục hào hứng với AI – Nvidia, nhà sản xuất chip và cũng là công ty có giá trị nhất thế giới, đang tiến gần đến mức định giá 6 nghìn tỷ USD. Các thị trường chứng khoán châu Á, vốn có vẻ lo ngại hơn về giá dầu đang tăng, đã giảm nhẹ trong các phiên giao dịch đầu giờ.
Bài đang hot
15/09/1940: Bước ngoặt trong Trận chiến Nước Anh
Theo tờ Financial Times, SpaceX đang hy vọng huy động khoảng 40 tỷ USD thông qua các khoản vay ngân hàng và nợ cấp độ đầu tư để mua chip của Nvidia. Công ty quản lý tài sản toàn cầu Apollo Global Management được cho là sẽ dẫn dắt thương vụ này và hỗ trợ bán khoản nợ. Thỏa thuận này sẽ củng cố thêm mối quan hệ giữa Nvidia và SpaceX – đồng thời góp phần làm tăng thêm lượng tiền khổng lồ đang đổ vào cơ sở hạ tầng AI.
Donald Trump tiết lộ ông chuẩn bị có cuộc nói chuyện “rất sớm” với Tổng thống Nga Vladimir Putin về một trường hợp nghi mắc bệnh dịch hạch thể phổi chưa được xác nhận ở Siberia – cũng như nguy cơ lây lan dịch bệnh. Phía Mỹ kêu gọi Nga chia sẻ thêm thông tin về vụ tai nạn phòng thí nghiệm dẫn đến cái chết đột ngột của một kỹ thuật viên tại thành phố Irkutsk vào tuần trước. Tổ chức Y tế Thế giới nhận định nguy cơ bùng phát thành dịch là rất thấp.
Quân đội Mỹ tại Okinawa bị áp đặt lệnh giới nghiêm và cấm uống rượu trong vòng một tháng, sau khi một lính thủy đánh bộ bị buộc tội sát hại một phụ nữ địa phương. Các hoạt động quân sự sẽ bị đình chỉ trong hai ngày để các quân nhân tham gia huấn luyện kỷ luật. Mỹ đã duy trì một căn cứ không quân ở tỉnh cực nam của Nhật Bản kể từ thời Thế chiến II, nhưng những hành vi sai trái của binh lính nước này từ lâu đã trở thành một vấn đề chính trị gây chia rẽ sâu sắc.
Các luật sư cho biết Christa Pike, người phụ nữ 50 tuổi sống sót sau buổi thi hành án tử hình ở Tennessee vào tuần trước, hiện đã tỉnh táo và có thể nói chuyện. Pike từng bị kết án vì sát hại một người bạn cùng lớp vào năm 1995; bà phải nhập viện vào thứ Tư tuần trước sau khi được chính quyền bang tiêm hai liều pentobarbital – một loại thuốc an thần cực mạnh – được cho là có thể gây tử vong. Các luật sư cho biết tiên lượng của bà hiện vẫn chưa rõ ràng và họ dự đoán Pike sẽ phải trải qua một “quá trình phục hồi lâu dài.”
Con số trong ngày: 16.800 USD, là giá bán lẻ trung bình của một chiếc đồng hồ Rolex.
TIÊU ĐIỂM
Cuộc bỏ phiếu dịp kỷ niệm nhắm vào Bibi
Hôm nay đánh dấu kỷ niệm ba năm ngày Hamas tấn công Israel vào ngày 07/10/2023. Nhưng lễ tưởng niệm này có thể bị phủ bóng bởi xung đột chính trị, vốn đang leo thang trước thềm cuộc bầu cử sẽ diễn ra trong ba tuần tới. Các đảng đối lập cáo buộc Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phớt lờ các cảnh báo, cũng như để xảy ra những sai lầm trong hoạt động tình báo, từ đó tạo tiền đề cho cuộc tấn công bất ngờ xảy ra. Netanyahu phủ nhận việc nhận được những cảnh báo cụ thể, đồng thời đổ lỗi cho các lãnh đạo an ninh vì đã không đánh thức ông dậy kịp thời.
Buổi sáng định mệnh đó đã phá nát cảm giác an toàn của người Israel. Gần 1.200 người đã thiệt mạng trong cuộc thảm sát; 251 người khác bị bắt làm con tin. Hơn 74.000 người Palestine – hầu hết là dân thường – cũng thiệt mạng trong cuộc chiến nổ ra sau đó.
Chính phủ Israel hiện đang phải đối mặt với làn sóng chỉ trích gay gắt cả ở trong và ngoài nước. Gadi Eisenkot, đối thủ chính của Netanyahu, lập luận rằng việc Hamas tiếp tục kiểm soát Gaza chính là “bản cáo trạng” dành cho chính quyền hiện tại. Các cử tri có thể sẽ trừng phạt Netanyahu tại thùng phiếu. Công cụ theo dõi bầu cử của tờ Economist cho thấy liên minh cầm quyền của ông có nguy cơ sẽ đánh mất thế đa số.
Ấn Độ đối phó với lạm phát và khủng hoảng tiền tệ
Hôm nay, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) công bố đợt tăng lãi suất đầu tiên kể từ năm 2023. Đúng như dự đoán, ủy ban chính sách tiền tệ đã tăng lãi suất chính sách cơ bản từ mức 5,25% lên 5,5%. Ngân hàng này cũng đã thay đổi lập trường từ “trung lập” sang “thắt chặt có hiệu chỉnh.”
Gần đây, RBI đã bị kẹt giữa những áp lực từ cả trong và ngoài nước. Lạm phát hàng năm vượt qua ngưỡng trung bình 4% trong mục tiêu của ngân hàng trong ba tháng liên tiếp, chạm mức 4,8% vào tháng 8. Chiến tranh tại Iran và mùa mưa kém thuận lợi đẩy giá thực phẩm và năng lượng tăng cao. Lạm phát lõi, không bao gồm các danh mục nói trên, cũng đang ở mức cao hơn mục tiêu.
RBI cũng đang theo dõi sát sao chi phí vay bằng đồng USD. Khoảng cách giữa lãi suất của Ấn Độ và Mỹ đã giảm xuống dưới mức chuẩn trong lịch sử, chỉ còn 125 điểm cơ bản – làm giảm động lực giữ đồng rupee thay vì USD của các nhà đầu tư. Giọng điệu “diều hâu” khéo léo của thống đốc RBI, loại trừ mọi khả năng cắt giảm lãi suất, có thể phần nào giúp giải tỏa bớt áp lực cho đồng rupee.
Nỗ lực cứu vãn cuối cùng của Jaguar
Jaguar đang cố gắng lột xác để trở thành một nhà sản xuất xe hơi điện cao cấp. Tuần này, hãng đã trình làng mẫu Type 01, một chiếc xe sedan điện có công suất 1.000 mã lực, sẽ được bán với giá hơn 120.000 bảng Anh (159.000 USD). Việc phải làm gì với một thương hiệu đã chật vật tìm kiếm lợi nhuận suốt những năm gần đây luôn là một bài toán nan giải đối với JLR, công ty chủ yếu kiếm tiền nhờ việc bán những chiếc SUV Land Rover và Range Rover đắt đỏ.
Jaguar đã thất bại trong việc cạnh tranh trên thị trường cao cấp với các ông lớn như BMW và Mercedes. Họ đã ngừng sản xuất mọi mẫu xe khác vào năm ngoái. Một chiến dịch làm mới thương hiệu, nổi bật với logo mới và một đoạn quảng cáo kỳ quặc không hề có bóng dáng xe hơi, chỉ khiến mọi người thêm hoang mang. Trong khi đó, nhu cầu đối với xe điện ở phân khúc cao cấp lại không mạnh như các doanh nghiệp kỳ vọng. Type 01 có thể là canh bạc cuối cùng của Jaguar. Và đó là một canh bạc vô cùng táo bạo.
Công cuộc tìm kiếm an ninh năng lượng của Đông Nam Á
Dầu mỏ có thể đã chảy qua Eo biển Hormuz trở lại, nhưng các nhà lãnh đạo ở Đông Nam Á vẫn đang ngồi trên đống lửa. Trước thềm chiến tranh tại Iran, khoảng 60% lượng dầu mỏ và một phần ba lượng khí đốt tự nhiên nhập khẩu của khu vực này đến từ Trung Đông. Hôm nay, các bộ trưởng năng lượng của Đông Nam Á sẽ nhóm họp tại Manila, thủ đô của Philippines, để thảo luận về các biện pháp nhằm giảm bớt những cú sốc trong tương lai, bao gồm việc dự trữ nhiên liệu chung và xây dựng một mạng lưới điện khu vực.
Không có ý tưởng nào trong số này là mới mẻ. Mạng lưới điện chung Đông Nam Á đã được tán thành lần đầu tiên vào năm 1997, nhưng tiến độ vẫn rất chậm chạp. Tại châu Âu, xây dựng lưới điện chung với các nước láng giềng giúp giảm chi phí và ô nhiễm, đồng thời tăng cường công suất. Nhưng lưới điện chắp vá của châu Á lại đang tồn tại dưới những quy định về pháp lý và thương mại khác biệt. Vấn đề không chỉ dừng lại ở an ninh năng lượng. Các quốc gia như Indonesia và Malaysia đã bắt đầu cuộc chạy đua xây dựng trung tâm dữ liệu nhằm hỗ trợ tham vọng AI và tăng trưởng kinh tế của họ. Một nguồn cung năng lượng ổn định sẽ mang tính sống còn để đạt được những mục tiêu đó.
Phát hiện mới từ hóa thạch cá sấu
Ai Cập từ lâu đã luôn là vùng đất lý tưởng cho loài cá sấu. Ngày nay, chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp cá sấu Sông Nile (Crocodylus niloticus) mõm rộng đang phơi nắng bên bờ Sông Nile hoặc Hồ Nasser. Tuy nhiên, hàng triệu năm trước, khi Ai Cập còn được bao phủ bởi những vùng biển nông và đầm lầy ngập mặn, điều kiện sinh thái thậm chí còn hấp dẫn hơn. Vào thời điểm đó, có hai loài cá sấu khác cũng sinh sống tại đây: Paratomistoma courti và Eogavialis africanum – hai loài cá sấu mõm dài.
Hiện tại, các nhà khoa học vừa bổ sung thêm một cái tên mới vào danh sách này. Trong một nghiên cứu mới được công bố tuần này trên tạp chí Royal Society Open Science, các nhà nghiên cứu đã phân tích lại những hóa thạch cá sấu được thu thập vào thập niên 1920 từ Hệ tầng Mokattam – mỏ đá vôi 45 triệu năm tuổi từng được dùng để tạc tượng Nhân sư Vĩ đại. Bản chụp CT của một hộp sọ đã hé lộ sự tồn tại của Herugavialis cairensis, một chi cá sấu mõm dài hoàn toàn mới. Trớ trêu thay, hộp sọ này lại bị mất phần chóp mõm, y hệt như chiếc mũi bị mất của tượng Nhân sư. Vì thế, nó được đặt theo tên của Heru, vị thần Ai Cập cổ đại đã truyền cảm hứng cho bức tượng. Suốt một thế kỷ qua, hóa thạch này đã bị các nhà cổ sinh vật học phân loại sai, và giờ đây họ sẽ phải phân tích lại các mẫu vật khác. Rất có thể, họ sẽ nhanh chóng tìm thêm được nhiều khám phá mới.
Theo Economist – Nghiên Cứu Quốc Tế
Thế giới hôm nay 07/10/2026: hơn 250.000 người biểu tình do học sinh dẫn đầu tại Pháp; S&P 500 tại Mỹ đạt mức cao kỷ lục; kỷ niệm ba năm ngày Hamas tấn công Israel;
Điều gì đang xảy ra ở Novorossiysk?
Bầu cử tại Brazil – Làn sóng cánh hữu Quốc hội Brazil củng cố phe Bolsonaro trước thềm vòng bầu cử tổng thống lần thứ hai.
E. Musk trở lại thế giới Quốc Phòng để nghiên cứu chiến tranh tại Ngũ Giác Đài: “Dự án Meridian”.
Tin hôm nay 2/10/2026. Ukraine có hỏa tiễn đạn đạo mới; lạm phát ở Âu Châu; việc làm Mỹ tăng thêm 90.000 (The Economist)
